Werkbezoek aan Prinsenstichting: eerst verbinding, dan ontwikkeling

Om meer te leren over complexe zorgvragen in de gehandicaptenzorg bracht ik een werkbezoek aan Prinsenstichting. Een organisatie die zich elke dag inzet voor mensen met een verstandelijke beperking. Met één doel: zo zelfstandig en gelukkig mogelijk leven. Drie kwart van de cliënten bij de Prinsenstichting heeft een zorgprofiel VG6 of VG7(+). Dit zijn mensen met een verstandelijke beperking die behoefte hebben aan zeer intensieve begeleiding, behandeling en verzorging vanwege ernstige psychische en/of gedragsproblemen.

Het werkbezoek start met een ronde langs verschillende locaties. Op een woongroep die niet vrij toegankelijk is, maak ik kennis met een van de bewoners. Ik mag zijn kamer even zien. Deze is sober ingericht omdat enige vorm van prikkels leidt tot escalatie. Op deze locatie zijn ook twee crisis bedden. Er is 24 uur begeleiding aanwezig. Onderweg naar de dagbesteding lopen we  langs het zwembad en langs de logeervoorzieningen. In het hoofdgebouw zijn allerlei behandelmogelijkheden. Het is een wijk op zich midden in een nieuwbouw wijk met koopwoningen. Een mooie vorm waarbij complexe zorg middenin de samenleving georganiseerd wordt.  

Tijdens het werkbezoek kwamen meerdere kernvragen uit de gehandicaptenzorg samen. Prinsenstichting is blij met de introductie van VG7+ als pilot. Deze regeling is ontstaan omdat een groep cliënten met een VG7-profiel structureel gebruikmaakte van meerzorg, terwijl die regeling bedoeld is voor tijdelijke opschaling. Bij Prinsenstichting wonen momenteel 25 cliënten met een VG7+ indicatie. Dit zorgt voor minder bureaucratie, minder aanvraagprocedures bij zorgkantoor en daarmee voor merkbare verlichting van de administratieve last voor alle partijen.

Tegelijkertijd neemt in de gehandicaptenzorg het aantal mensen met een zware zorgvraag toe. De samenleving is complexer geworden. Het leven gaat sneller. Technologie en digitalisering veranderen in hoog tempo hoe we wonen, werken en samenleven. Netwerken van familie en naasten zijn kleiner geworden en we leven in een geïndividualiseerde samenleving. Daardoor vallen mensen uit en komen zij in de zorg terecht. Maar juist daar liggen ook kansen voor verandering, in de samenleving zelf. Onderwijs speelt hierin een belangrijke rol.

Binnen de organisatie wordt nadrukkelijk gekeken naar de beweging naar de voorkant: voorkomen waar mogelijk, maar ook zorg weer afschalen wanneer dat kan. Dat vraagt iets van medewerkers. Niet vasthouden, maar mensen laten leren en daarna weer loslaten. Zodat zij niet onnodig in zware of gesloten zorg blijven. De toegankelijkheid van complexe zorg is sterk afhankelijk van doorstroom van cliënten. De zorg kan niet onbeperkt blijven groeien. De samenleving als geheel heeft hierin een belangrijke verantwoordelijkheid. De sleutel ligt in onderwijs, in het sociale aspect: medemenselijkheid leren.

Daarnaast kan de zorgvraag verminderen door beter naar de context te kijken en deze waar nodig aan te passen. In de kern gaat het om een samenleving die meer bewust en bekwaam wordt. De Prinsenstichting draagt daaraan bij door veel voorlichting te geven aan mantelzorgers en anderen in het netwerk van cliënten met een lichte én ernstige verstandelijke beperking. Zodat signalen beter worden herkend en men leert hoe hier het beste mee om te gaan.

Ook de inzet van zzp’ers kwam nadrukkelijk aan bod. Organisaties zijn deels afhankelijk van zelfstandigen om roosters rond te krijgen. Tegelijk is de arbeidsmarkt sterk veranderd. Waar het vroeger een werkgeversmarkt was met veel beschikbare mensen, is het nu een werknemersmarkt met grote schaarste. Jongere generaties kiezen vaker voor flexibiliteit en niet automatisch voor een vast dienstverband. Het belang van de Wet DBA wordt breed onderschreven en organisaties handelen hier ook naar. Maar er is ook een groep zelfstandigen die bewust kiest voor het zzp-schap en van grote waarde is voor de continuïteit van de meest complexe zorg.

Tot slot blijft samenwerking met andere sectoren, zoals de GGZ en het onderwijs, een belangrijk aandachtspunt. Niet omdat organisaties dat niet willen, maar omdat financiering en bijbehorende kaders domein overstijgend werken nog te vaak in de weg staan.

Dank aan alle medewerkers en bewoners voor de verhalen en het warme ontvangst.